De Lötschberglijn: van pionierswerk tot bergidylle

De 74 kilometer lange Lötschberg-Bergstrecke verbindt al ruim een eeuw het Berner Oberland met Wallis. Vanaf Spiez klimt de lijn via diverse bruggen, viaducten en tunnels naar Kandersteg, om vervolgens door te steken naar het Rhônedal. Het traject is geliefd onder spoorwegliefhebbers vanwege de dubbele keerlus op de noordhelling, de vele kunstwerken en de spectaculaire afdaling naar Brig. Een technisch hoogstandje uit 1913, en nog steeds een van de mooiste treinroutes van Zwitserland.

Tegenwoordig kun je kiezen als je tussen Spiez (Berner Oberland) en Brig (Wallis) reist: razendsnel door de Lötschberg-Basistunnel (35 minuten), of langzaam en schilderachtig over de oude route via Kandersteg, in 1 uur en 10 minuten. Voor wie de tijd heeft en meer wil zien, is slow hier zonder twijfel de betere keuze.

Het begin: een Alpenbarrière doorbroken

Aan het begin van de 20e eeuw was de Lötschbergpas vooral bekend als een steile bergroute waarover muildieren zich een weg ploeterden. Voor de groeiende handel en reizigersstromen was dat natuurlijk onhoudbaar. Er moest een spoorlijn komen die Bern en Wallis met elkaar zou verbinden – en daarmee een belangrijke noord-zuidverbinding zou vormen richting Italië.

In 1906 begon de bouw van de Lötschbergtunnel, een 14,6 kilometer lange boortunnel tussen Kandersteg en Goppenstein. Het was een gigantische onderneming, zeker voor die tijd. Arbeiders trotseerden lawines, instortingen en complex gesteente. In 1913 reed de eerste trein door de tunnel, en de Lötschberg Bergstrecke was geboren. Waar reizigers voorheen dagen onderweg waren via bergpassen, kon men nu in enkele uren van Bern naar Brig reizen. 

De route was meteen een sensatie: prachtige uitzichten op het Kandertal, indrukwekkende viaducten en talloze korte tunnels maakten de rit een belevenis. Tegelijkertijd was het een van de belangrijkste schakels in de verbinding tussen Noord- en Zuid-Europa.

De nieuwe tijd: de Lötschberg-Basistunnel

Toch bleek de berglijn al snel een flessenhals. Goederen- en reizigerstreinen moesten langzaam klimmen en dalen over de bochtige route. Toen in de jaren ’90 de plannen voor het Zwitserse NEAT-project (Neue Eisenbahn-Alpentransversale) vorm kregen, was het duidelijk: ook de Lötschberg moest een basistunnel krijgen.

In 2007 opende de Lötschberg-Basistunnel, met 34,6 kilometer de derde langste spoortunnel ter wereld. Treinen schieten sindsdien in minder dan 20 minuten ‘onder de bergen’ door, razendsnel en efficiënt. Door de opening van de Lötschberg-Basistunnel is de reistijd bijna gehalveerd. De moderne InterCity’s en EuroCity’s tussen Bern en Brig doen er via de tunnel nog maar ca. 1 uur over. Voor wie snel richting Wallis of Italië wil, is dat een enorme verbetering en ook voor het goederenvervoer en de internationale verbindingen naar Italië betekende dit een enorme stap vooruit.

De charme van de Bergstrecke blijft

Maar gelukkig is de oude Lötschbergroute niet verdwenen. Nog steeds rijdt er elk uur een regionale trein van Bern naar Kandersteg en verder door naar Brig of Domodossola. Wie de tijd neemt om deze Bergstrecke te nemen, kan nog steeds genieten van adembenemende uitzichten die je mist als je door de basistunnel raast: diepe dalen, groene almen, witte toppen in de verte.

Na station Frutigen begint het eigenlijke bergtraject. De lijn stijgt hier flink en kruist al snel de ingang van de basistunnel. Even verderop verschijnt hét fotomoment van de Lötschberg: het Kanderviaduct (hoofdfoto). Twee imposante bruggen overspannen het dal en de rivier op 28 meter hoogte. Het eerste viaduct, uit 1913, is een sierlijk gemetseld boogviaduct met elf openingen. In 1981 kwam er een tweede, modernere betonnen brug naast te liggen – samen vormen ze een markant duo dat tot de iconen van de Lötschbergbahn behoort.

Het contrast met de donkere basistunnel kan bijna niet groter zijn: hier gaat het niet om snelheid, maar om de reis zelf. Voor treinliefhebbers en reizigers die Zwitserland écht willen ervaren, blijft deze boemelstrecke door de  bergen een absolute aanrader.

De Lötschberg beleven buiten de trein

Elk uur vertrekt vanaf Bern een BLS RegioExpress richting Brig, over de historische Lötschberglijn via Kandersteg. De Lötschberglijn is niet alleen een spoorverbinding, maar ook een stuk spoorweggeschiedenis die je op verschillende manieren ‘buiten de trein’ kunt ontdekken:

• Frutigen – BLS-Besucherzentrum
  In het voormalige stationsgebouw van Frutigen vind je vandaag een klein maar boeiend bezoekerscentrum. Oude treinaanwijzers, historische rijtuigen en een schaalmodel van de basistunnel brengen de geschiedenis van de lijn tot leven. Een perfecte plek om je reis te beginnen of te verdiepen.
• Wandelingen langs de Nordrampe en Südrampe
  Wie liever te voet op pad gaat, kan kiezen voor de wandelroutes langs de noordelijke en zuidelijke hellingen van de lijn. Deze paden voeren langs viaducten, tunnels en uitkijkpunten, met onderweg veel informatieborden over de bouw en de techniek. Terwijl in de diepte de treinen voorbij slingeren, wandel je zelf rakelings langs het spoorwegerfgoed.
• Rondleidingen door de basistunnel
  Voor een echt spectaculaire ervaring kun je deelnemen aan een rondleiding door de Lötschberg-Basistunnel, die op bepaalde data per jaar plaatsvinden. Je gaat onder begeleiding van een gids de tunnel in, ziet het indrukwekkende bouwwerk van dichtbij en bezoekt onder meer het controle-centrum. Startpunt: BLS-Bezoekerscentrum.

Foto’s Kanderstegviadukt en Lötschberg Basistunnel (c) BLS AG