Traag door de sneeuw: Glacier Express in de winter

Er wordt veel over geschreven, maar niets bereidt je voor op hoe het écht voelt: de stilte, de sneeuw, en de Glacier Express die zich langzaam een weg baant door het hart van Zwitserland. Ook in de winter is deze legendarische reis een ervaring vol contrasten — wit en grijs, zon en nevel, snelheid en adembenemende stilte. In het rustige laagseizoen komt dat trage tempo nog beter tot zijn recht. Een route die niet draait om haast, maar om alles wat je onderweg ziet. En soms juist níet ziet.

Op het hoogste punt van de route, de Oberalppass, lijkt de trein even te verdwijnen in een andere wereld. Buiten is alles wit en grijs; mist en wolken versmelten tot één geheimzinnige sluier. Alleen het rode bordje Oberalppass steekt vaag af door de natte ruiten. Het verlaten station, gehuld in sneeuw en stilte, ademt een bijna magische leegte; alleen het scherpe fluiten van het vertreksignaal doorbreekt de stilte en schudt je wakker. Zodra de trein vertrekt, duikt hij direct een tunnel in — en bij het volgende dal vraag je je af wat je zal aantreffen: misschien de zon die plots over de bergen valt, misschien nog meer mist, misschien een onverwacht wit sprookjeslandschap. Dít is de Glacier Express: onvoorspelbaar, betoverend en soms elke kilometer anders – ook in de winter.

Iconische reis door de Alpen

De Glacier Express staat al decennia bekend als één van de meest iconische treinreizen ter wereld. Van Zermatt tot St. Moritz slingert de panoramatrein 291 kilometer door de Alpen, over 291 bruggen en door 91 tunnels, met het hoogste punt op de Oberalppass van 2.033 meter. De ‘langzaamste sneltrein ter wereld’ rijdt al sinds 1930, oorspronkelijk alleen in de zomer, en sinds 1982 na de opening van de Furka-basistunnel, ook in de winter. Acht uur lang glijd je door dalen, over passen en langs besneeuwde toppen, terwijl het landschap voortdurend verandert. Wij kozen ervoor deze tocht aan het eind van de winter te maken: de eerste lentezonnestralen kleuren de bergen zacht, er zijn al aangenaam warme momenten in het dal, en toch rijdt de trein nog deels door een wit, sprookjesachtig winterlandschap.

Tussenstops en highlights op een rij

Zermatt: dorp van klimmers en legendes

We beginnen onze reis in Zermatt, waar de Matterhorn hoog boven het dorp uittorent, scherp afgetekend in het heldere voorjaarslicht. In het hart van het stadje, naast de kerk, ligt het statige Grand Hotel Zermatterhof (1879), dat ooit gasten als Walt Disney verwelkomde. Achter het hotel ligt het ingetogen Bergsteigerfriedhof, waar klimmers rusten die niet van hun tochten terugkeerden – een stille herinnering aan de risico’s van de bergen. Het graf van de onbekende bergbeklimmer eert meer dan 500 doden sinds 1865, terwijl plaquettes voor Edward Whymper en Lucy Walker, de eerste vrouw op de top, verhalen van moed en volharding vertellen. In 1865, bereikten zeven mannen voor het eerst de top van de Matterhorn — een triomf die eindigde in tragedie toen vier van hen bij de afdaling omkwamen. In het Matterhorn Museum leer je alles over de iconische berg, de heroische beklimmingen en tragedie. Indrukwekkend zijn de tentoongestelde relikwieën, waaronder een stuk van het gescheurde touw van de eerste beklimming in 1865.

Vanuit het centrum van Zermatt klimt de Gornergrat Bahn in nog geen half uur naar ruim 3.000 meter hoogte – een route, waar reizigers in de tijd van Mark Twain nog vier tot vijf uur moesten klimmen. Wij doen er slechts Vanaf het Gornergrat-observatieplatform ontvouwt zich een panoramisch uitzicht op 29 bergtoppen van meer dan vierduizend meter, talrijke toppen van meer dan 3000 meter en de majestueuze Gornergletsjer. Deze is met 13,4 kilometer de op twee na langste van de Alpen. Ooit werd deze ijsreus gevreesd — zijn tong reikte tot in de valleien en verzwolg huizen en akkers — maar sinds die laatste oprukkende fase in de 19e eeuw trekt hij zich gestaag terug.

Op het perron van Zermatt hangt nog de kilte van de vroege ochtend. De lucht is helder, maar de adem vormt wolkjes in de kou. Reizigers met mutsen en dikke jassen schuilen even voor de wind terwijl de rode Glacier Express blinkt in het eerste licht. Precies om 07:52 klinkt het fluitsignaal, en met een zacht schokken komt de trein in beweging — op weg naar St. Moritz. Al snel rijdt de trein langs de eerste hellingen van het Mattertal, waar lariksbossen het landschap bepalen. In de winter liggen de bomen onder een dunne laag sneeuw, en tussen de bomen duiken af en toe houten chalets op.

Via het dal van de Vispa daalt de trein geleidelijk af naar Brig. Het landschap verandert snel: het ruige bergdal maakt plaats voor bredere vergezichten, met wijngaarden op de hellingen en zonovergoten dorpen beneden in het Rhônedal. Hier zie je direct de veelzijdigheid van Zwitserland, en voel je ook dat het uit talloze microklimaten bestaat — waar in Zermatt nog winter heerst, kan het in Brig zomaar tien graden warmer zijn. Het is het eerste deel van de Glacier Express, maar meteen ook een mooie samenvatting van wat de reis zo bijzonder maakt: in korte tijd beweeg je van hooggebergte naar rivierdal, van sneeuw naar zon, van stilte naar leven.

De trein volgt nu een deel langs de Rhône tot aan de Furkatunnel, waar de trein even zijn topsnelheid van 90 kilometer per uur bereikt — het voelt super snel na het gemoedelijke gekronkel door bergdalen en bochten.

Andermatt: het dorp dat bijna verdween

De Glacier Express rolt langzaam Andermatt binnen, een dorp dat vandaag de dag leeft van wintersport, bergwandelingen en de vernieuwde luxe van het Chedi-hotel, maar zijn ruige karakter nooit verloor. Aan de voet van de Oberalppas, omringd door bergen en forten, ligt een plek met een onverwacht verleden. In de jaren veertig stond het dal van Andermatt op het punt voorgoed te veranderen: de plannen voor een groots stuwmeer in het Urserental voorzagen een kunstmatig meer dat dorpen zoals Andermatt, Hospental en Realp onder water zou zetten. Op 19 februari 1946 barstte de weerstand los — bewoners grepen in, joegen een ingenieur het dal uit en dwongen de plannen te stoppen. Het resultaat: een vallei die gespaard bleef, zijn authenticiteit behield en uiteindelijk haar toekomst vond in toerisme in plaats van onder water te verdwijnen.

Na Andermatt begint de Glacier Express aan de klim naar het hoogste punt van de reis. Machinist Remo, die al vele jaren op dit traject rijdt, vertelt dat het hier in de winter heel onvoorspelbaar kan zijn. Twee of drie keer per jaar wordt de route gesloten door te veel sneeuw, en soms verdwijnt het spoor bijna onder een witte deken. “Er zijn dagen,” zegt Remo, “dat je voor de trein helemaal niets meer ziet. Alleen wit. Dan rijd je op gevoel, op routine — dat is spannend, maar ook het mooie van dit werk.” Ook voor ons is het zicht minimaal. De rode vuurtoren, een replica van de vuurtoren van Hoek van Holland en symbool voor de verbinding tussen de bron van de Rijn hier en de monding bij Rotterdam, zien we niet. Remo geeft als tip in de herfst te komen. “De bergen lijken dan dichterbij door de warme kleuren van het landschap.”

De Zwitserse Grand Canyon 

Na Disentis volgt de Glacier Express het dal van de jonge Rijn. De rivier kronkelt nog smal en onstuimig tussen de besneeuwde hellingen, terwijl de trein zich langzaam een weg baant door het landschap. De eerste sneeuw ligt al op de velden en daken van de dorpen die je onderweg passeert — het soort dunne, poederachtige laag die alles stiller maakt.

Niet veel later komt de trein in de Ruinaulta, de Zwitserse versie van een canyon. De wanden rijzen tot wel 400 meter hoog, in tinten van grijs en wit, en beneden raast de rivier door scherpe bochten. Door de panoramaruiten lijkt het alsof je midden in het dal zweeft, terwijl de trein zich langs steile randen en korte tunnels slingert.

Tussen de bochten door zie je soms een groepje wandelaars of een los huis dat bijna tegen de rotsen geplakt lijkt. Het contrast is groot: nog maar een uur geleden lag de trein boven de boomgrens in de sneeuw, nu rijdt hij door een winterlandschap dat al iets zachter oogt.

Langzaam opent het dal zich en verschijnt Chur, de oudste stad van Zwitserland. De trein glijdt het station binnen met de precisie van een klok. Buiten glinsteren de straten nog van de sneeuw die eerder die ochtend viel. Voor sommige reizigers eindigt hier de rit — voor anderen is het een korte pauze op weg naar St. Moritz en wellicht het mooiste deel van de route.

Albula-lijn: Unesco werelderfgoed

Een uurtje verder ‘boemelen’ na Chur komt wellicht het bekendste ‘bouwwerk’ van de route, het 65-meter hoge Landwasserviadukt. Dit opmerkelijke staaltje techniek, gelegen tussen twee tunnels hoog boven de diepe Landwasser-kloof, is een herkenningspunt van de Rhätische Bahn. Het is moeilijk te geloven dat het tussen 1901 en 1902 zonder steigers en met slechts twee kranen is gebouwd. Voor het beste uitzicht ga je naar de achterkant van de trein en ga je aan de rechterkant zitten (richting St. Moritz).

Tussen Bergün en St. Moritz volgt de Glacier Express de beroemde Albulalijn – een technisch meesterwerk dat sinds 2008 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat. Op dit traject slingert de trein door talloze tunnels, over hoge viaducten en spiraalvormige bogen die de hoogteverschillen in het dal overbruggen. De lijn, voltooid in 1903, verbindt Thusis met St. Moritz en geldt als een van de mooiste en ingenieuste spoortrajecten ter wereld en is een van de hoogtepunten voordat je na een reis van bijna 8 uur aankomt op station St. Moritz.

Culinaire highlights

Ook op culinair vlak is de Glacier Express een reis om van te genieten. Terwijl de trein langzaam door het winterse berglandschap glijdt, verschijnt er aan je zitplaats een driegangendiner dat zo uit een Zwitsers bergrestaurant lijkt te komen. Van een Käseplatte en Bündner Gerstensuppe tot mals rundvlees met seizoensgroenten — alles wordt ter plekke in de compacte treinkeuken bereid. Geen fast food, maar ‘slow food’ en alle tijd om van je maaltijd te genieten. Bekijk het menu online.

Voordeliger reizen met de Glacier Express

Reizen in het voor- of naseizoen heeft vele voordelen. Niet alleen zijn accommodaties voordeliger geprijsd, ook is het duidelijk rustiger in de trein en kun je nóg beter genieten van het uitzicht.

Losse tickets zijn prijzig. De basisprijs voor een volledige rit van Zermatt naar St. Moritz bedraagt CHF 159 in 2e klas en CHF 272 in de 1e klas. Daar bovenop komt een verplichte zitplaatsreservering van CHF 54 in zowel de 2e als 1e klas. Kijk voor alle prijzen op de Glacier Express-website.

Wie goed plant, kan echter veel geld sparen. Je kunt een Spartageskarte kopen voor heel Zwitserland (vanaf CHF 52 2e klas en CHF 88 1e klas) en daarmee een hele dag onbeperkt door heel Zwitserland treinen, ook met de Glacier Express. Deze passen zijn verkrijgbaar vanaf 6 maanden voor vertrek. De verplichte zitplaatsreservering van CHF 54 komt hier bovenop. Interrail Passen en Swiss Travel Passen zijn eveneens geldig in de Glacier Express en kunnen de voordeligste optie zijn. In alle gevallen is de zitplaatsreservering van CHF 54 verplicht.

Kinderen gratis
Kinderen reizen gratis mee. Voor de Interrail Pas geldt dit voor kinderen t/m 11, voor de Swiss Travel Pass voor kinderen t/m 15 jaar. Vanzelfsprekend is ook voor kinderen een zitplaatsreservering verplicht.

Reizen zonder zitplaatsreservering
Over exact dezelfde route van Zermatt naar St. Moritz rijden elk uur eveneens normale regionale treinen van de Matterhorn Gotthard Bahn en de Rhätische Bahn. Hiervoor is geen zitplaatsreservering nodig en je moet enkele keren extra overstappen. Het voordeel hiervan is, dat je natuurlijk makkelijker tussenstops kunt maken. In deze regionale treinen is geen restaurant aan boord, maar het adembenemende landschap is natuurlijk hetzelfde. Kijk voor de dienstregeling op sbb.ch.

Informatie en tickets: glacierexpress.ch